herhaaldelijk sportmedisch geschiktheidsonderzoek – federaties

Deze tool biedt federaties inzicht in het herhaaldelijk sportmedisch geschiktheidsonderzoek (SMGO) voor alle risicovechtsporters, met aandacht voor het wat, waarom en wanneer van deze onderzoeken. De informatie ondersteunt federaties bij het uitwerken of verfijnen van hun beleid rond sportmedische geschiktheid en helpt hen om correcte en onderbouwde richtlijnen naar hun sporters te communiceren.

Onze richtlijnen zijn gebaseerd op de kwaliteitsstandaard voor het sportmedisch geschiktheidsonderzoek. Deze standaard is te raadplegen via de website van Sport Vlaanderen. Sportieq maakte daarnaast een een pagina met toegankelijke basisinformatie over wat een sportmedisch geschiktheidsonderzoek inhoudt, waarom het belangrijk is en wat de richtprijs is. Dit kan gebruikt worden om meer informatie naar de federatieleden te communiceren. Wij hebben ook een informatieve SMGO tool voor sporters beschikbaar die iets laagdrepeliger is waar federaties naar kunnen verwijzen.

Extra ondersteuning voor federaties

Voor federaties die hun beleid rond sportmedische geschiktheid verder willen uitwerken of verfijnen, stelt Sportieq  een handig stappenplan ter beschikking.  Je moet wel een gratis account aanmaken om toegang te krijgen tot het stappenplan. Het biedt praktische handvaten om de aanbevelingen in de kwaliteitsstandaard te vertalen naar jouw federatiespecifieke context.

Frequentie van de onderzoeken

Deze tijdslijn geeft een duidelijk overzicht van de verplichte medische onderzoeken voor risicovechtsporters.  Ze toont op welke leeftijd welke onderzoeken nodig zijn en hoe vaak ze moeten worden herhaald, zodat sporters, ouders en clubs eenvoudig kunnen nagaan welke verplichtingen van toepassing zijn.

Binnen deze tijdslijn onderscheiden we drie types medische opvolging:

  • Sportmedisch geschiktheidsonderzoek (SMGO)
  • Bijkomende ECG’s
  • Neurologische herkeuring na een rust- en hersteltijd

Sportmedisch geschiktheidsonderzoek (SMGO)

Vanaf 6 jaar:

  • Een eerste sportmedisch onderzoek (SMGO) bij de aansluiting bij een risicovechtsportclub

Vanaf 14 jaar:

  • Een tweede onderzoek (indien de sporter startte vóór 14 jaar)
  • Vanaf deze leeftijd wordt het SMGO periodiek herhaald (frequentie is afhankelijk van het type sportbeoefening)
    • Recreatieve vechtsporter → minimum elke 4 jaar
    • Competitieve vechtsporter → minimum elke 2 jaar

Aanvullend – hartonderzoeken als onderdeel van het SMGO

Binnen het SMGO worden ook hartonderzoeken uitgevoerd op vaste momenten, afhankelijk van de leeftijd en de trainingsintensiteit van de sporter:

  • Vanaf 14 jaar: een rust-ECG (Als onderdeel van het SMGO bij aansluiting bij risicovechtsportclub of bij de eerste herhaling van het SMGO op 14 jaar indien de sporter begonnen is voor hun 14de jaar)
  • Op 18 jarige leeftijd: een herhaling van het rust-ECG voor sporters die intensief trainen
  • Op 40 jarige leeftijd: wordt een rust-ECG gecombineerd met een inspanningstest uitgevoerd bij sporters die intensief trainen 

Neurologische keuring na een rust- en hersteltijd

Dit onderzoek is niet opgenomen in boven afgebeelde tijdslijn en komt alleen voor indien de sporter een rust- en hersteltijd opgelegd kreeg door een arts na een hoofdimpact (bijvoorbeeld een knock-out). Als je een rust- en hersteltijd opgelegd krijgt is een bijkomend neurologisch onderzoek verplicht.

Waarom is een sportmedisch onderzoek verplicht?

Een sportmedisch onderzoek kadert binnen een veilige sportomgeving en heeft als doel:

    • gezondheidsrisico’s tijdig op te sporen
    • de sporter op een verantwoorde manier te laten deelnemen
    • clubs en trainers te ondersteunen in een veilige omkadering

 

Binnen de risicovechtsporten blijft een sportmedisch onderzoek een belangrijk onderdeel van een veilige sportbeoefening, zowel voor competitieve als recreatieve sporters. Ook buiten competitie kunnen er tijdens trainingen en sparring contactmomenten optreden, waaronder hoofdimpact. Daarnaast kan de fysieke belasting tijdens trainingen hoog oplopen, met een aanzienlijke belasting van het hart- en vaatstelsel, zelfs zonder direct (hoofd)contact. Een sportmedisch onderzoek helpt om deze risico’s beter in kaart te brengen en draagt bij aan een verantwoorde sportbeoefening. Het maakt deel uit van een bredere veilige sportomkadering, waarbij clubs en federaties een belangrijke rol spelen in het bewaken van de gezondheid van hun sporters.

Onderdelen van het onderzoek

Vragenlijst

De sporter vult een vragenlijst in via:
https://www.sportkeuring.be/

Deze vragenlijst brengt de persoonlijke en familiale medische voorgeschiedenis in kaart, onder andere:

  • eerdere medische problemen
  • klachten tijdens inspanning
  • familiale voorgeschiedenis (bv. hartproblemen)

Als bij de sportkeuze de risicovechtsport in kwestie er niet instaat kan  “Andere risicovechtsport (vechtsporten waar slagen of stoten op het hoofd mogelijk zijn)” aanduid worden.

Opgelet: De vragenlijst kan vooraf aan het onderzoek ingevuld worden. Het is belangrijk dat in het formulier onder “reden” de optie “vraag van mijn sportorganisatie” wordt aangegeven. Indien dit niet gedaan wordt kan de sporter op een vragenlijst uitkomen voor andere sporten met een bepaalde kleurencodering die niet van toepassing is op risicovechtsporten. Dit kan mogelijks verwarring kan veroorzaken. Het is belangrijk om dit duidelijk te communiceren. 

Het resultaat van de vragenlijst kan een sporter zelf afdrukken om mee te nemen op het moment van het onderzoek, of digitaal aan de arts bezorgen. Stel je sporters op de hoogte van die werkwijze zodat deze informatie meteen ter beschikking is bij aanvang van de afspraak met hun arts.

Lichamelijk onderzoek

Cardiovasculair onderzoek

Dit omvat onder andere:

  • meting van de bloeddruk
  • auscultatie van het hart (hartruis, ritmestoornissen)
  • evaluatie van perifere circulatie
  • het rustelektrocardiogram (ECG), standaard voorzien op 14-jarige leeftijd: dit laat toe om elektrische geleidingsstoornissen en bepaalde structurele afwijkingen indirect te detecteren. Op 40 jarige leeftijd wordt bij intensieve sporters herhaald met een aanvullende inspanningstest. 

Respiratoir onderzoek

Evaluatie van het ademhalingsstelsel, met aandacht voor:

  • longfunctie
  • eventuele inspanningsgebonden ademhalingsproblemen
  • voorgeschiedenis van astma of andere respiratoire aandoeningen

Neurologisch onderzoek

Gelet op het risico op hoofdimpact binnen vechtsporten, is een basis neurologische screening aangewezen.

Dit omvat:

  • reflexonderzoek
  • coördinatieproeven
  • evenwichtstesten

Dit biedt geen volledige neurologische evaluatie, maar kan wel afwijkingen of aandachtspunten detecteren.

Bewegingsstelsel

Het onderzoek van het bewegingsapparaat richt zich op:

  • gewrichtsmobiliteit
  • spierfunctie
  • eventuele asymmetrieën of beperkingen

Dit laat toe om blessures of predisponerende factoren vroegtijdig te identificeren.

Algemene evaluatie

Tot slot gebeurt een globale inschatting van de fysieke conditie en belastbaarheid van de sporter, in relatie tot de beoogde sportactiviteit. Ook bepaalde specifieke elementen zoals de aanwezigheid van verwijderbare piercings of de noodzaak van een aangepast mondstuk indien de sporter een beugel draagt worden nagekeken en opgevolgd. 

 

Het volledige protocol voor artsen is hier te vinden.

Waar kan het onderzoek uitgevoerd worden?

Het sportmedisch geschiktheidsonderzoek wordt bij voorkeur uitgevoerd door een arts met kennis van sportgeneeskunde en affiniteit met vechtsporten. Je kan hier onze lijst van keuringsartsen vinden. Artsen met een VASO-licentie werken volgens wetenschappelijk onderbouwde richtlijnen voor sportmedische geschiktheidsonderzoeken.

 
Het advies in deze tool wordt op regelmatige basis geëvalueerd en indien nodig bijgestuurd. Hoewel deze tool met zeer veel zorg is samengesteld, aanvaardt Vechtsportplatform Vlaanderen geen enkele aansprakelijkheid voor schade ontstaan door eventuele fouten en/of onvolledigheden in deze tool.