Wanneer je een stevige hoofdimpact te verwerken kreeg, kan het nodig zijn om een rust- en herstelperiode van minimum twee tot zes toe te passen. Het is de toezichthoudende arts die zal oordelen of dit nodig is, en jou hierover zal informeren. Deze periode dient om je hersenen de tijd te geven goed te herstellen en op een verantwoorde manier het sporten stapsgewijs te hervatten, zodat je zo snel mogelijk je sport weer optimaal en op een gezonde manier kan beoefenen.
1. Wat is een rust- en hersteltijd is en waarom bestaat dit?
Wat is een rust- en hersteltijd?
Een rust- en hersteltijd is een afgebakende periode waarin je niet mag deelnemen aan wedstrijden, en die wordt opgelegd door een toezichthoudende arts. Tijdens die periode volg je een individueel afgesteld protocol om je trainingsactiviteit gradueel te hervatten.
Waarom bestaat een rust- en hersteltijd?
De bedoeling van die periode is je hersenen voldoende tijd te geven zich te herstellen na een hoofdimpact, en je niet opnieuw bloot te stellen aan het risico op een nieuwe hoofdimpact voordat je hersenen zijn herstelt. Dat zou een groter risico voor hersenschade betekenen, en je veel langer aan de zijlijn kunnen zetten. Bovendien doet de rust- en hersteltijd dienst als een sporthervattingsprotocol dat uit verschillende fases bestaat.
Hoe lang duurt een rust- en hersteltijd?
De arts bepaalt de minimum duur van de rust- en hersteltijd. De arts neemt hierbij verschillende zaken in rekening, zoals de ernst van de impact, jouw leeftijd en de standaard rust- en hersteltijd die door jouw federatie gehanteerd wordt. Afhankelijk van de ernst van de impact is de minimum duur die vlak na jouw hoofdimpact wordt opgelegd 2 of 6 weken, maar dit kan ook meteen 2 maanden zijn.
Let op, dit is altijd de minimum duurtijd: herstellen van een hoofdimpact is een individueel proces. Soms nemen bepaalde fases van het herstelproces meer tijd in, wat de totaalduur van je rust- en hersteltijd doet toenemen. Langer herstellen is nooit fijn maar het respecteren van je rust- en hersteltijd, is cruciaal om nadien weer met een hersteld brein je sport te beoefenen en je risico op restletsels te verkleinen. Jezelf door een arts met expertise in hoofdimpact laten begeleiden in je herstelproces is echt een aanrader.
Uit wat bestaan een rust- en hersteltijd?
Zoals de term al doet vermoeden bestaat zo’n periode uit twee delen, een rustperiode gevolgd door een herstelperiode. Afhankelijk van de aard van je hoofdimpact en de beslissing van de arts, worden deze twee delen van elkaar gescheiden door een verplicht herkeuringsonderzoek.
In de rustperiode bouw je van rusten geleidelijk op naar lichte aërobe activiteiten, waarna je non-contacttraining opstart.
In de herstelperiode start je geleidelijk aan weer met contactoefeningen, waarna je opbouwt naar regulier sparren. Neem je deel aan wedstrijden, dan komt er als laatste fase voor jou het weer voorbereiden naar en deelnemen aan wedstrijden bij.
Herkeuring: Dit onderzoek focust zich op het evalueren van jouw neurologische status. De arts stelt vragen over hoe je je voelt, of je last hebt bij specifieke zaken en voert enkele neurologische testen uit om bijvoorbeeld je evenwicht en coördinatie te testen. Blijkt op dit onderzoek dat jouw rustperiode goed verliep en je zonder last je dagelijkse activiteiten hervatte, en geen last (meer) hebt bij aërobe activiteiten of non-contactoefeningen tijdens trainingen, dan krijg je groen licht om naar de herstelperiode over te gaan. Dat betekent dat je rustig kan gaan opbouwen met contactoefeningen. Blijk je op dit onderzoek nog niet helemaal hersteld? Dan verwijst je arts je door naar een neuroloog voor verdere opvolging. Je arts kan je ook een extra onderzoek voorschrijven, zoals medische beeldvorming (bijvoorbeeld een MRI).
Alarmsignalen:
Indien je merkt dat er tijdens een bepaalde fase van je rust- en herstelperiode één of meerdere van de volgende symptomen optreden, moet je onmiddellijk een arts raadplegen :
duizeligheid, hoofdpijn, dubbel zicht, misselijkheid, braakneigingen, zwarte stoelgang, bloed in urine, de onmogelijkheid om alle ledematen normaal te bewegen, nekpijn, lichtschuwheid, concentratiestoornissen, evenwichtsstoornissen, …
Ongeacht of er sprake was van bewustzijnsverlies, kan een hoofdtrauma leiden tot onzichtbare gevolgen in denken, emoties en gedrag. Bij aanhoudende klachten na een traumatisch hoofd-hersenletsel, ongeacht de ernst, is medisch advies inwinnen altijd aanbevolen.
2. Verschil tussen beperkte en ernstige hoofdimpact
Om je herstel nadien zo goed mogelijk richting te kunnen geven, onderscheiden we twee gradaties van hoofdimpact, beperkt en ernstig. Je arts bepaalt op basis van jouw symptomen en context over welke gradatie het gaat. Er is een verschil in opvolging tussen de gradaties:
- Bij een beperkte hoofdimpact is de minimum rust- en hersteltijd 2 weken, zonder een verplichte herkeuring
- Bij een ernstige hoofdimpact is de minimum rust- en hersteltijd 6 weken, mét verplichte herkeuring op ten vroegste 4 weken na de hoofdimpact.
We spreken van beperkte hoofdimpact, bijvoorbeeld:
- Wanneer je na één knockdown je wedstrijd kan afwerken zonder een volgende knockdown
- Wanneer je tijdens een training meerdere harde stoten of trappen of het hoofd krijgt
- Wanneer je na een training of wedstrijd lichte hoofdpijn hebt, die relatief snel wegtrekt
We spreken van ernstige hoofdimpact, bijvoorbeeld:
- Wanneer je knock-out gaat
- Wanneer je na een knockdown je training of wedstrijd niet kan hervatten
- Wanneer je na een knockdown wel kan hervatten, maar je minimaal nog een keer neergaat
- Wanneer je tijdens een training hoofdpijn krijgt na meerdere hoofdcontacten
- Wanneer je na een training erge hoofdpijn hebt, je verward voelt, je evenwichts- of concentratiestoornissen ondervindt, je misselijk bent…
3. Schematisch overzicht rust- en hersteltijd / sporthervattingsrichtlijnen
Het herstelproces kan onder verdeeld worden in 3 onderdelen.
- Rustperiode (fase 1 – 3)
- Verplichte herkeuring na ernstige hoofdimpact
- Herstelperiode (fase 4 – 6)
Er geldt altijd dat indien er minimaal 24 uur verstreken zijn én er geen symptomen meer aanwezig zijn, er kan worden overgegaan naar de volgende fase. Hierbij moet de opgelegde minimale totale herstelduur altijd gerespecteerd worden (zie schema hieronder).
1. Rustperiode: van rust tot non-contact training
- beperkte hoofdimpact: minimum 72 uur na impact
- ernstige hoofdimpact: minimum 4 weken na impact
Fase 1: volledige rust
Je mag geen fysieke activiteit uitvoeren. Je neemt volledige rust om te kunnen herstellen en de symptomen te laten verdwijnen. Deze fase duurt minimum 24 uur.
Fase 2: lichte aerobe training
Tijdens deze fase is het enkel toegestaan om lichte aerobe oefeningen uit te voeren. Het gaat over wandelen, zwemmen of fietsen op de hometrainer aan een intensiteit van maximum 70% van de hartfrequentie. Het is niet toegestaan om weerstandstraining te doen. Deze fase duurt minimum 24 uur.
Fase 3: non contacttraining
Je mag starten met sportspecifieke oefeningen, maar het is nog niet toegestaan om oefeningen te trainen met een mogelijke impact op het hoofd. Je kan progressief opbouwen naar complexere trainingsoefeningen en non contact trainingsoefeningen ter verbetering van je coördinatie en cognitieve belasting. Geleidelijk kan je ook starten met de progressieve opbouw van weerstandstraining.
2. Verplichte herkeuring na een ernstige hoofdimpact
Dit onderzoek mag ten vroegste 4 weken na de hoofdimpact plaatsvinden.Je wordt onderzocht door een arts, die beslist of je klaar bent om over te gaan naar de volgende fase in je herstel.
Indien je NIET medisch goedgekeurd wordt, zal de arts je doorverwijzen naar een neuroloog voor verdere opvolging.
Indien je WEL medisch goedgekeurd wordt, mag je overgaan naar de volgende fase in je herstelproces.
3. Herstelperiode: opstart contact training tot hervatting van reguliere training of wedstrijd
Fase 4: opstart contacttraining
Je mag starten met het opbouwen van normale trainingsactiviteiten en full contact oefeningen. Sparren kan weer rustig worden ingebouwd in de training.
Fase 5: opbouwen naar pre-impact belasting
Je mag je intensiteit van je trainingsactiviteiten opdrijven naar de intensiteit waarmee je trainde voorafgaand aan de hoofdimpact. Doe je aan sparring, dan bouw je deze intensiteit op naar jouw regulier sparringsintensiteit. Indien je aan wedstrijden doet, kan je beginnen voorbereiden op een volgende wedstrijd. Neem je niet (meer) deel aan wedstrijden, dan werk jij je sporthervatting af bij het succesvol doorlopen van deze fase.
Fase 6: wedstrijdhervatting
- beperkte hoofdimpact: minimum 2 weken
- na impact ernstige hoofdimpact: minimum 6 weken na impact
Dit is een optionele fase. Doe je aan wedstrijden, dan kan je in deze fase aan volgende wedstrijd deelnemen.